Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру туралы ақпарат

Ауыл шаруашылығында 443 ауыл шаруашылығы бірліктері мен 3 303

шаруа қожалығы өндіріспен айналысады.

Ауыл шаруашылығының негізгі бағыттары – ет, сүт, жұмыртқа, астық, картоп және көкөніс.

2018 жылғы қаңтар-қазанда ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 185,2 млрд. теңгені құрады немесе 2017 жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 102,8%, оның ішінде өсімдік шаруашылығында – 101,8%, мал шаруашылығында – 104,0%.

Қаржыландыру

2018 жылға бюджеттің барлық деңгейінен барлығы 13,3 млрд. теңге бөлінді, республикалық бюджеттен – 6,1 млрд. теңге, облыстық бюджеттен 7,2 млрд. теңге.2018 жылғы 23 қарашадағы жағдай бойынша 10667,2 млн. теңге игерілді немесе 91,7%, оның ішінде:

республикалық бюджеттен –  4754,0 млн.теңге;

облыстық бюджеттен – 5913,20 млн.теңге.

«ҚазАгро» АҚ құрылымдық бөлімшелері 9 249,2 млн. Теңге сомасында заемдар берді, оның ішінде:

«Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ – 1011,3 млн. теңге;

«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ – 4802,1 млн. теңге;«ҚазАгроҚаржы» АҚ – 211 техника бірлігіне  3435,8 млн. теңге сомасына лизинг берілді.

Өсімдік шаруашылығы

Биылғы жылы облыста жиналған жалпы алаңы 1 млн. 50 мың гектарды құрайды, бұл былтырғы жылмен салыстырғанда 9% -ға артық (87,4 мың гектар), оның ішінде:

– дәнді дақылдар – 725,6 мың га (2017 жылы – 675,4 мың га);

– майлы дақылдар – 215,2 мың га, (196,9 мың га);

– жемдік дақылдар – 83,1 мың га, (63,6 мың га);

– картоп – 17,4 мың га, (17,0 мың га);

– көкніс және бақшалық дақылдар – 9,3 мың га, (9,7 мың га).

Астық жинау аяқталды, 725,0 мың гектар егін жиналды, жалпы өнімділік орташа өнімділігі 12,4 ц / га болатын 900,5 мың тоннаны құрады.

17,8 мың га картоп жиналды, 517,9 мың тонна астық жиналды, орташа өнімділік гектарына 291 центнерді құрады, 6,93 мың га көкөніс, 200,8 мың тонна жиналды, орташа өнімділік 290 центнер/ га, бақша – 2,9 мың гектар, жиналған – 84,2 мың тонна, орташа өнімділік – 294 ц / га.            Қазіргі уақытта майлы дақылдар -82,6 мың га (39%) ауданда жиналды, жалпы өнімділігі – 6,8 ц / га орташа шығымдылығы -52,8 мың тонна.

3,5 мың гектар алқапта қысқы дақылдар егілді.

Жемшөп дайындау

Мал азығымен қамтамасыз ету және мал шаруашылығын қыстауды сәтті жүргізу үшін:

– шөп – 1311,4 мың тонна, қажеттіліктің 144 %;

– сабан –224 мың тонна (104%);

– силос  – 145 мың тонна (100%);

– кескіндеме – 65 мың тонна (103%)

Тұқым

2019 жылғы егін жинау науқаны бойынша облыстың ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері 119,9 мың тонна жоспарымен 119,7 мың тонна тұқыммен толтырған  немесе 99,8%, оның ішінде дәнді дақылдар – 80,7 мың тонна, майлы тұқымдар – 0,5 мың тонна және жемдік тұқымдар – 2,2 мың тонна және картоп – 36,3 мың тонна.

Мал шаруашылығы

2018 жылғы 1 қарашадағы жағдай бойынша ІҚМ саны 432,1 мың бас (2017 жылғы тиісті кезеңмен салыстырғанда 102,4%), қой – 490,7 мың бас (96,0%), ешкі – 71,1 мың бас (97,5%), жылқы – 159,1 мың бас (107,0%), шошқа – 72,1 мың бас (109,6%) және құстар – 1693,8 мың бас (111,9% ).

Сүт өндірілді – 339,1 мың тонна (103,2%), тірі салмақта ет – 71,0 мың тонна (104,1%) және жұмыртқа – 180 008,0 мың дана (128,8%).

1183,6 тонна ет және ет өнімдері экспортталды, бұл жоспардың 118,4% -ын құрайды (жоспар 1000 тонна).

Қайта өңдеу

Ауылшаруашылық шикізатты қайта өңдеуді қамтамасыз ету және жергілікті кәсіпорындардың өнімдерімен нарықты толтыру үшін 204 дайындау пункті және 276 қайта өңдеу объектілері бар.

Азық-түлік қауіпсіздігін және бағаны тұрақтандыруды қамтамасыз ету мақсатында апта сайын ауылшаруашылық жәрмеңкелері өткізіледі. Жылдың басынан 553 ауыл шаруашылық жәрмеңке өткізіліп, 1,528,5 млн. теңгеге өнім сатылды.

Кооперативтер. 117 ауыл шаруашылығы кооперативі бар, оның ішінде 2016 жылы 43 АШК, 2017 жылы 61 АШК және 2017 жылы 13 АШК құрылды. Олардың сүт қабылдау станциялары бары – 23 АШК, сою пункттері бар – 35 АШК.

Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру туралы ақпарат

(ҚР Президентінің 2017 жылғы 14 ақпандағы № 420 жарлығымен бекітілді)

Ауыл шаруашылығы саласында өнімді өндірумен 443 ауылшаруашылық құрылымдар мен 3303 шаруа қожалықтары айналысады.

Ауылшаруашылық өнімін өндірудің негізгі бағыттары ет, сүт, жұмыртқа, астық, картоп және көкөністер болып табылады.

2018 жылдың қаңтар-шілде айлары ішінде жалпы өнім көлемі 68,8 млрд. теңге, НКИ – 103,9% құрады, оның ішінде өсімдік шаруашылығы – 100%, мал шаруашылығы –104,4%.

Өсімдік шаруашылығы.

Ағымдағы жылы облыс бойынша егінді жалпы жинау алаңы 1054,7 мың га құрайды, бұл өткен жылдың деңгейінен 49,8 мың га немесе 5,3 %-ға көп, оның ішінде:

–  дәнді дақылдар – 729,0 мың га (2017 жылы – 675,4 мың га);

– майлы дақылдар – 215,9 мың га (196,9 мың га);

– азықтық дақылдар – 82,2 мың га (63,6 мың га);

– картоп – 17,8 мың га (17,0 мың га);

– көкөністер және бақша дақылдары – 9,8 мың га (9,7 мың га).

 Ағымдағы күнге дәнді дақылдар – 27,0 мың га шабылды, 16,8 мың га жиналды, жалпы түсім – 17,7 мың тонна, орташа өнімділік 10,6 ц/га кезінде (2017 жылы – 8,6 ц/га) құрап өткен жылмен салыстырғанда 20 пайызға жоғары.

Күздік дақылдар 3,3 мың га алаңда жиналды, жалпы түсім 3,7 мың тонна, орташа өнімділік – 11,2 ц/га (7,8 ц/га) өткен жылмен салыстырғанда 45 пайызға жоғары.

Арпа 5,5 мың га алаңда жиналды, жалпы түсім 6,5 мың тонна, орташа өнімділік – 11,9 ц/га, сұлы 2,1 мың га алаңда жиналды, жалпы түсім 2,8 мың тонна, орташа өнімділік – 13,8 ц/га.

Дәнді дақылдардың ең жоғары өнімділігі Тереңкөл ауданында (14,0 ц/га) және Ертіс ауданында (13,9 ц/га). Ал төмен өнімділік Шарбақты ауданында 8,6 ц/га.

Картоп 620 га алаңда жиналды, жалпы түсім 16,1 мың тонна, орташа өнімділік 260 ц/га, көкөністер 420 га алаңда жиналды, жалпы түсім 10,5 мың тонна, орташа өнімділік 249 ц/га, бақша дақылдары 215 га алаңда жиналды, жалпы түсім 6,0 мың тонна, орташа өнімділік 280 ц/га.

Мал шаруашылығы.

2018 жылғы 01.08. жағдайы бойынша ІҚМ – 465,9 мың бас (2017 жылдың ұқсас кезеңіне 102,7%), қойлар – 558,2 мың бас (95,9%), ешкілер – 79,1 мың бас (97,6%), жылқылар – 171,7 мың бас (106,6%), шошқалар – 70,8 мың бас (105,8%) және құстар – 1672,1 мың бас (106,8%) бар.

232,2 мың тонна сүт (103,4%), 47,6 мың тонна тірі салмақтағы ет (104,5%) және 120 894,3 мың дана жұмыртқа (131,6%) өндірілді.

799,0 тонна ет және ет өнімдері экспортталды, бұл жоспардан 79,9% (жоспар 1000 тонна) құрайды.

Қайта өңдеу.

Сүт, ет, тері шикізатын дайындайтын 204 пункт жұмыс істейді. Ауылшаруашылық өнімдерді қайта өңдейтін 276 нысан бар.

А.ж. қаңтар-шілде айына азық-түлік өнімдерін өндіру көлемі 41,4 млрд. теңгені құрады (өткен жылдың сәйкес кезеңіне 104,6%).

Қаржыландыру.

2018 жылы барлық деңгейдегі бюджеттерден барлығы 12320,9 млн. теңге бөлінді, олардан:республикалық бюджеттен – 5462,6 млн. теңге және облыстық бюджеттен – 6858,3 млн. теңге.

2018 жылғы 17 тамыз жағдайы бойынша барлығы 6700 млн. теңге игерілді, соның ішінде:

республикалық бюджеттен – 2567,6 млн.теңге;

облыстық бюджеттен – 4042,4 млн.теңге.

«ҚазАгро» АҚ-ның құрылымдық бөлімшелерімен 6061,5 млн. тең-ге сомасына несиелер берілді, олардан:

«Ауыл шаруашылығы қолдау қаржыландыру қоры» – 476,9 млн. тең-ге;

«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ – 2505,3 млн. теңге:

«КазАгроФинанс» АҚ – 3079,3 млн. теңге:

Кооперативтер. 110 ауылшаруашылық кооперативтер құрылды, олар-дан 2016 жылы – 43 АШК, 2017 жылы – 61 АШК, 2018 жылы – 6 АШК. Сүт қабылдау пунктер – 23 АШК-де, мал сою орындар – 35 АШК-де бар.

 

Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру туралы ақпарат (ҚР Президентінің 2017 жылғы 14 ақпандағы № 420 жарлығымен бекітілді)

Ауыл шаруашылығы саласында өнімді өндірумен 415 ауылшаруашылық құрылымдар мен 3226 шаруа қожалықтары айналысады.

Ауылшаруашылық өнімін өндірудің негізгі бағыттары ет, сүт, жұмыртқа, астық, картоп және көкөністер болып табылады.

2017 жылдың қаңтар айы бойынша жалпы өнім көлемі 6,3 млрд. теңге, НКИ – 99,9% құрады, оның ішінде өсімдік шаруашылығы – 0,2 млрд. теңге (100,0%), мал шаруашылығы – 6,1 млрд. теңге (99,9%).

Қаржыландыру

2018 жылға барлық бюджеттік деңгейлерден 11227,7 млн. теңге бөлінді, оның ішінде:

республикалық бюджеттен 4750,8 млн. теңге;

облыстық бюджеттен – 6476,9 млн. теңге.

Несиелеу негізінен «ҚазАгро» АҚ-ның құрылымдық бөлімшелерімен агроөнеркәсіп кешенінің барлық бағыттары бойынша көктемгі-егіс жұмыстарынан бастап инвестициялық жобаларды іске асыруға дейін жүзеге асырылады.

«ҚазАгро» АҚ-ның құрылымдық бөлімшелерімен 300,5 млн. теңге сомасына несиелер берілді, олардан:

«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ 300,5 млн. теңге:

– «Агро бизнес» бағдарламасы бойынша – 286,0 млн. теңге (22 АШТӨ);

– негізгі құралдарды сатыл алуға – 14,5 млн. теңге (1 АШТӨ);

Өсімдік шаруашылығы

Облыстың ауыл шаруашылық тауар өндірушілері қыстың агро іс шараларына-қар тоқтату жұмыстарына кірісті.

Мал шаруашылығы

2018 жылғы 1 ақпанға ІҚМ басының саны – 404,6 мың бас (2017 жылдың ұқсас кезеңіне 101,2%), қойлар – 479,6 мың бас (93,2%), ешкілер –62,5 мың бас (90,8%), шошқалар – 62,0 мың бас (100,4%), жылқылар – 145,1 мың бас (104,3%) және құстар – 1395,7 мың бас (113,9%).

Өндірілген сүт – 15,3 мың тонна (101,2%), тірі салмақтағы ет – 68,3 мың тонна (97,5%) және жұмыртқа – 13 864,0 мың дана (160,9%).

2018 жылғы 16 ақпаны бойынша 130,36 тонна ет өнімдері экспортталды.

Қайта өңдеу. Сүт, ет, тері шикізатын дайындайтын 204 пункт жұмыс істейді. Ауылшаруашылық өнімдерді қайта өңдейтін 276 нысан бар.

А.ж. қаңтар айына азық-түлік өнімдерін өндіру көлемі 4,7 млрд. теңгені құрады (өткен жылдың сәйкес кезеңіне 107,2%).

Кооперативы. 118 ауылшаруашылық кооперативтер құрылды, олардан 2016 жылы – 45 АШК, 2017 жылы – 73 АШК. Сүт қабылдау пунктер – 23 АШК-де, мал сою орындар – 35 АШК-де бар.

 

Облыста ауыл шаруашылық өнімдерін дайындау және оны қайта өңдеуді дамыту туралы ақпарат

 

2017 жылы қайта өңдеу кәсіпорындары өндірген өнімдер: еттен, етті қосымша өнімдерден жасалған дайын және көнсервіленген өнімдер –353 тонна, шұжық өнімдері – 292 тонна, сүт өнімдері – 4069 тонна, сары май – 38 тонна, ірімшік пен сүзбе – 87 тонна, бидай ұны – 3640 тонна, нан – 3283 тонна, жарма – 1863 тонна, макарон өнімдері – 1049 тонна, күнбағыс майы – 103 тонна.

Ауылшаруашылық жәрмеңкелері тұрақты негізде өткізіледі. 2018 жылдың басынан бастап облыста 136,4 млн. теңге жалпы сомаға барлығы 52 жәрмеңке өткізілді, оның ішінде облыс орталығында 4 жәрмеңке 82,7 млн. теңге.

Қазақстан Республикасының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру туралы ақпарат

(ҚР Президентінің 2017 жылғы 14 ақпандағы № 420 жарлығымен бекітілді)

Ауыл шаруашылығы саласында өнімді өндірумен 380 ауылшаруашылық құрылымдар мен 3688 шаруа қожалықтары айналысады. 

Ауылшаруашылық өнімін өндірудің негізгі бағыттары ет, сүт, жұмыртқа, астық, картоп және көкөністер болып табылады.

2017 жылдың қаңтар-тамыз айлары ішінде жалпы өнім көлемі 75,0 млрд. теңге, НКИ – 105,6% құрады, оның ішінде өсімдік шаруашылығы – 11,0 млрд. теңге (100,6%), мал шаруашылығы – 64,0 млрд. теңге (106,5%).

Қаржыландыру.

Мемлекеттік қолдаудың шаралары 19 бағдарлама бойынша көрсетіледі.

2017 жылы 12898,1 млн. теңге бөлінді, оның ішінде республикалық бюджеттен 6653,4 млн. теңге, облыстық бюджеттен – 6244,7 млн. теңге. 2017 жылғы 1 қыркүйекке 9301,5 млн. теңге игерілді.

Несиелеу негізінен «ҚазАгро» АҚ-ның құрылымдық бөлімшелерімен агроөнеркәсіп кешенінің барлық бағыттары бойынша көктемгі-егіс жұмыстарынан бастап инвестициялық жобаларды іске асыруға дейін жүзеге асырылады.

«ҚазАгро» АҚ-ның құрылымдық бөлімшелерімен 5024,3 млн. теңге сомасына несиелер берілді, олардан:

«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ 1612,2 млн. теңге:

– «Бірлік» бағдарламасы бойынша – 1120,5 млн. теңге (121 АШТӨ);

– Екінші деңгейлі банктер кепілдендірумен көктемгі-егіс жұмыстарына – 50,0 млн. теңге (1 АШТӨ);

– «Іскер» бағдарламасы бойынша – 278,6 млн. теңге;

– «Сыбаға» бағдарламасы бойынша – 61,7 млн. теңге; 

– «Құлан» бағдарламасы бойынша – 28,2 млн. теңге;

– «Алтын асық» бағдарламасы бойынша – 4,9 млн. теңге;

– «Қанат» бағдарламасы бойынша – 68,3 млн. теңге;

«ҚазАгроҚаржы» АҚ – 2333,7 млн. теңге, олардан:

– техника лизингі 2163,2 млн. теңге сомасына, (105 бірлік)

«Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ – 1078,4 млн. теңге, олардан:

– «Ырыс» бағдарламасы бойынша – 123,0 млн. теңге;

– «Ынтымақ» бағдарламасы бойынша – 207,4 млн. теңге;

– «Береке» бағдарламасы бойынша – 748,0 млн. теңге (197 несие);

Өсімдік шаруашылығы.

Облыс ауылшаруашылық тауар өндірушілер азық дайындау жұмыстарын, парды өңдеуді, өнім жұмыстарын жүргізуде.

09 қыркүйекке жиналғаны:

дәнді дақылдар – 353,3 мың га алаңда (51%) жиналды, жалпы түсімі – 366,4 мың тонна, өнімділігі – 10,4 ц/га;

–  картоп – 8,4 мың га (49%), жалпы түсімі – 218,1 мың тонна, өнімділігі – 260 ц/га;

– көкөніс дақылдары –2,8 мың га (41%), жалпы түсімі – 70,9 мың тонна, өнімділігі – 252 ц/га;

– бақша дақылдары – 1,3 мың га (54%), жалпы түсімі – 35,7 мың тонна, өнімділігі – 279 ц/га;

1432,5 мың га алаңда (97%) шабындық жерлер шабылды, 915,2 мың тонна пішен (101%), 77,4 мың тонна пішендеме (113%), 79,7 мың тонна сүрлем (57%) дайындалды, парды 3-ші өңдеу – 155,8 мың га (82%) алаңда, 4-ші өңдеу – 48,5 мың га (26%) алаңда жүргізілді.

38,6 мың га (24%) алаңда сүдігерді айдау жүргізілді.

52,6 мың тонна сабан (25%) дайындалды.

Мал шаруашылығы.

2017 жылғы 1 қыркүйекке ІҚМ басының саны – 446,1 мың бас (2016 жылдың ұқсас кезеңіне 102,6%), қойлар – 554,2 мың бас (100,6%), ешкілер –77,9 мың бас (102,4%), шошқалар – 67,1 мың бас (93,9%), жылқылар – 157,1 мың бас (105,9%) және құстар – 1505,3 мың бас (150,6%).

Өндірілген сүт – 268,2 мың тонна (102,1%), тірі салмақтағы ет – 52,0 мың тонна (108,6%) және жұмыртқа – 107 947,5 мың дана (121,0%).

Төмендеу себептері:

Негізінен ШҚ,ФҚ, жеке үй аулаларда төмендеу есебінен Екібастұз қаласында (34,0%-ға), Железин ауданында (0,1%-ға), Павлодар ауданында (22,4%-ға) және Успен ауданында (41,1%-ға) шошқа саны кеміді:

Екібастұз қаласында шаруа қожалықтарында 41,2%-ға, жеке үй аулада 18,6%-ға төмендеу.

Железин ауданында шаруа қожалығында 36,7%-ға төмендеу.

Павлодар ауданында жеке үй аулада 24,5%-ға төмендеу.

Успен ауданында шаруа қожалығында 68,5%-ға және жеке үй аулада 36,2%-ға төмендеу.

2017 жылғы 11 қыркүйек жағдайы бойынша «Сыбаға» бағдарламасы бойынша 965 бас ірі қара мал (48,3%) сатып алуға несиелер берілді.

«Құлан» бағдарламасы бойынша 392 бас жылқылар (78,4%) сатып алуға несиелер берілді, 169 бас жылқылар сатып алуға өтінімдер қарастырылуда тұр.

«Алтын асық» бағдарламасы бойынша 228 бас қойлар (22,8%) сатып алуға несиелер берілді.

«Еттің экспорттық әлеуетін дамыту» бағдарламасы шеңберінде 740,5 тонна ет өнімдері экспортталды, бұл жоспардағы 57,0% құрайды.

Қайта өңдеу. Ауылшаруашылық шикізатын қайта өңдеуді және жергілікті кәсіпорындардың өнімімен нарықты толтыруды қамтамасыз ету үшін 204 дайындаушы пунктер және 299 қайта өңдеуші объектілер жұмыс істейді.

2017 жылғы 11 қыркүйекке 460 ауылшаруашылық жәрмеңкелер өткізілді, 1125,3 млн. теңге сомасына өнім сатылды. 

Агроөнеркәсіп кешені

 Ауыл шаруашылығы

2017 жылдың қаңтар-мамыр айлары ішінде жалпы өнім көлемі 35,4 млрд. теңге, нақты көлем индексі – 110,2% құрады, оның ішінде өсімдік шаруашылығы – 100,0%, мал шаруашылығы – 110,4%. 

 

Өсімдік шаруашылығы

Ағымдағы жылы ауыл шаруашылық дақылдардың егістік алқабы 1329,7 мың гектар құрады, бұл 2016 жылмен (1231,6 мың га) салыстырғанда 98,1 мың гектарға немесе 107,4%-ға үлкен.

Ауылшаруашылық дақылдардың жаздық егісі 1033,2 мың га  құрайды немесе өткен жылдың (2016 жыл – 967,4 мың га) деңгейінен 65,8 мың гектарға үлкен.

Меморандумды орындау шеңберінде келесі индикативтік нәтижелерге қол жеткізілген:

– Дәнді дақылдар – 705,7 мың га немесе 106,6%-ға  (Меморандум бойынша – 662,0 мың га);

– Майлы дақылдар – 212,6 мың га немесе 105,0%-ға  (Меморандум бойынша – 202,5 мың га);

– Жемшөп дақылдары – 384,7 мың га немесе 106,5%ға  (Меморандум бойынша – 361,2 мың га);

– Картоп – 17,1  мың га немесе 100%ға  (Меморандум бойынша – 17,0 мың. га);

– Көкөніс және бақша дақылдары – 9,6 мың га немесе 113,3%ға  (Меморандум бойынша – 8,5 мың га);

 

ЖЖМ қамтамасыз ету

Көктемгі-дала жұмыстарына бөлінген арзандатылған жағармай 16 мың тонна толығымен игерілді.

Қазырғы кезде ауылшаруашылық өндірушілер шөп дайындаумен айналысуда.

2017 жылғы 1 маусымдағы ауыл шаруашылығы техниканың сатып алу туралы ақпарат

Жалпы облыс бойынша 202 бірлік техника 3 млн. 840 мың.тг сомаға сатып алған, оның ішінде 76 бірлік техника лизинг бойынша сатып алған.

 

Тұқым және астық (2017 ж. 22.06.)

Облыстың АШТӨ жоғарғы репродукциядағы тұқымдардың 9,54 мың  тоннасы сатып алынды, соның ішінде: жақсартылған тұқым – 496 тонна, элитті тұқым – 3,244 мың  тонна, бірінші репродукцияда – 4,44 мың  тонна, екінші репродукцияда – 366 тонна және бірінші буындағы гибридтер 905,3 тонна.

Дақылдар топтары бойынша: астық және астық-бұршақты – 2652 тонна, майлы – 536,8 тонна, жем-азықты – 268,5 тонна және картоп 6000 тонна.

«Казагрэкс» АҚ облыстық филиалы зертханаларында 104,7 мың  тонна тұқым тексеріліп, егілді. Тұқымның көрсетілген көлемінен тексеріліп, кондициондық деп танылғандар – 104,7 мың  тонна немесе 100 %, соның ішінде: 1-санатқа жатқызылды 61,8 мың  тонна – 59%, 2-санатқа 26,4 мың  тонна – 25%, 3-санатқа 16 мың  тонна – 15%, санаты жоқ тұқымдар 446 тонна – 0,4%.  Соның ішінде тексеріліп, астықты дақылдардан кондиционды деп танылған: 87,3 мың  тонна немесе 100%, соның ішінде 1-санатқа жатқызылды 46,1 мың  тонна – 53%, 2-санатқа 25,5 мың  тонна – 29%, 3-санатқа 15,6 мың  тонна – 18%. Соның ішінде тексеріліп, бидай дақылдардан кондиционды деп танылған: 71,6 мың  тонна немесе 100%, соның ішінде 1-санатқа жатқызылды 39,3 мың  тонна – 55%, 2-санатқа 20,7 мың  тонна – 29%, 3-санатқа 11,5 мың  тонна – 16%. 2017 жылғы өнімге тұқымдарды егудің түпкілікті деректері аудандық ауыл шаруашылығы бөлімдерімен бекітілген кестеге сәйкес қорытынды есептерді тапсыруынан кейін ұсынылады.

Облыс бойынша астық және майлы дақылдардың көлемі 135,7 мың  тонна құрайды. Соның ішінде лицензияланатын АҚК – 47,4 мың  тонна, меншіктенушілердің, диірмендердің және қайта өңдеу кәсіпорындарының астық қоймаларында берушілер астығының 171,79 мың  тоннасы бар.

Барлығы облыс бойынша  бидайдың азық-түлік астығы – 65,55 мың  тонна, соның ішінде 3-санаттағы 43,13 мың  тонна, фураж 15,24 мың  тонна.

Облыс АҚК жүктелімдігі 13,6 % немесе  51,6 мың тонна құрайды, соның ішінде лицензияланатындарда 16,8 % немесе 47,4 мың  тонна, лицензияланғандар емес – 4,3 % немесе 4,2 мың  тонна.

 

Мал шаруашылығы

2017 жылғы 1 маусымға ІҚМ басының саны 493,5 мың бас (2016 жылдың ұқсас кезеңіне 101,8%), қойлар – 662,0 мың бас (101,7%), ешкілер – 96,1 мың бас (106,8%), шошқалар – 72,5 мың бас (95,0%), жылқылар – 158,7 мың бас (105,8%) және құстар – 1366,4 мың бас (150,0%).     Төмендеу себептері:

Негізінен ШҚ,ФҚ, жеке үй аулаларда төмендеу есебінен Екібастұз қаласында (11,2%-ға), Павлодар ауданында (28,4%-ға), Баянауыл ауданына (5,3%-ға), Лебяжі ауданында (11,2%-ға) шошқа саны кеміді:

Өндірілген сүт – 128,5 мың тонна (103,1%), тірі салмақтағы ет – 31,2 мың тонна (113,8%) және жұмыртқа – 59 507,4 мың дана (126,3%).

«Сыбаға», «Алтын асық» және «Құлан» несие бағдарламалары бойынша ірі қара малдың 2000 аналық мал басын, 1000 бас қойлар мен 500 бас жылқылар сатып алу бойынша жұмыстар жалғасатын болады.

 

Өнімді дайындау және қайта өндеу

Сүт, ет, тері шикізатын дайындайтын 204 пункт жұмыс істейді. Ауылшаруашылық өнімдерді қайта өңдейтін 299 нысан бар.

А.ж. қаңтар-қараша айына азық-түлік өнімдерін өндіру көлемі 25,0 млрд. теңгені құрады (өткен жылдың сәйкес кезеңіне 130%).

Жалпы алғанда, дайын етті, етті қосымша өнімдері – 2231 тонна (112,9%), шұжық өнімдері – 1854 тонна (103,9%), дайын тамақ өнімдері және тамақтар – 1394 тонна (111,8%), сүт өнімдері барлығы – 23793 тонн (113,8%), ірімшік және сүзбе – 488 тонна (106,1%), сұйық сүт және кілегей өнімдері өндірісі – 6961 тонны (105,7%), дәнді дақылдар ұны – 21743 тонны (199,9%), торт және кондитерлік өнімдері – 554 тонн (110,4%), қымыз – 55 тонна (104%), макарондар, кеспелер, ұннан жасалған өнімдер – 3059 тонна (111,8%), күнбағыс майы – 574 тонна (191%) өскені байқалады.

2017 жылдың 17 маусым бойынша облыста 790,5 млн. теңге сомаға 304 жәрмеңке өткізілді.

Өзгертілді: 20.04.2015 17:13
Орналастырылды: 23.06.2017 09:26

«Агробизнес-2020» бағдарламасын іске асыру барысы туралы» анықтама

Қазақстан Республикасында Агроөнеркәсіп кешенін дамытудың 2013-2020 жылдарға арналған «Агробизнес – 2020» бағдарламасы 2013 жылдан бері жүзеге асырылуда.

2013-2014 жылдары ауыл шаруашылығы саласына республикалық және облыстық бюджеттерден 12,1 млрд.теңге бөлінді.

Мал шаруашылығын дамыту үшін 4 ,1 млрд.теңге бөлінді.

Мал шаруашылығын дамыту мақсатында ІҚМ, жылқы мен қойдың асыл тұқымды төлін, тәуліктік балапандар сатып алу, селекциялық және асыл тұқымдық жұмысты жүргізу, мал шаруашылығы өнімдерін өткізу бойынша көмекқаржы төленді.

Мемлекеттік қолдау шаралары:

  • асыл тұқымды ірі қара мал басын 9%-ға дейін көбейтуге;
  • аналық мал басының 20%-ын тұқымдық түрлендіруге тарту есебінен ІҚМ тұқымдық-өнімділік сапасын жақсартуға мүмкіндік берді.

Өсімдік шаруашылығына 4,4 млрд. теңге бөлінді.

Жоғары дақылдар тұқымын, гербицидтер, минералды тыңайтқыштар сатып алу, басым дақылдардың егістері, суармалы суды жеткізу қызметінің құны субсидияланды.

Нәтижесінде:

  • жоғары репродукциялы тұқымдармен себілген алқаптар 89%-ға дейін ұлғайтылды;
  • дәнді және майлы дақылдар егістерінің 41% жерінде, 379,2 мың га алаңда ылғалресурссақтау технологиясы қолданылды;
  • егіс алқаптарының үштен бірінде химиялық тазалау жүргізілді;
  • 36,5 мың га жерде минералды тыңайтқыштар енгізілді. 

«Агробизнес – 2020» бағдарламасы шеңберінде 2014 жылы жаңа қолдау шаралары ұсынылды, бұл:

  • қайта өңдеуші кәсіпорындардың ауылшаруашылық өнімін тереңдете қайта өңдеп өнім шығаруы үшін оны сатып алу шығындарын субсидиялау;
  • Агроөнеркәсіптік кешен субъектісі инвестициялық салынымдар кезінде жұмсаған шығыстарының бір бөлігінің орнын толтыру (инвестициялық субсидиялау);
  • Агроөнеркәсіптік кешені субъектілерінің қарыздарын кепілдендіру және сақтандыру шеңберіндегі субсидиялау.

Қайта өңдеуші кәсіпорындардың шығындарын субсидиялау бағдарламасы құрғақ сүт өндірісі көлемін 16%-ға, сары май өндіру көлемін 6%-ға арттыруға себептесті. Сүтті қайта өңдейтін 7 кәсіпорынға 315,4 млн. теңге сомасында жәрдем ақша төленді.

Инвестициялық субсидиялауға 906 млн. теңге бөлінді. 81 АӨК субъекті шығындарының орны толтырылды, бұл объектіні құруға және кеңейтуге салынған қаражаттың орта есеппен 25%-ын құрады.

Жалпы алғанда, «Агробизнес – 2020» бағдарламасы шеңберінде облыстың 1300 аса ауылшаруашылық құрылымы жыл сайын субсидиялар алады.

Сонымен қатар, Ауыл шаруашылығы министрлігі Агроөнеркәсіптік кешені субъектілерінің кредиттік және лизингтік міндеттемелері бойынша сыйақы мөлшерлемесін төлеуге қаржылық көмек көрсетеді.

2014 жылы Павлодар облысының субъектілерін қаржылық сауықтыру үшін 13 өтініш құпталды және 19,8 млн. теңгеге кредит жүгі азайтылды.

Бағдарламаны іске асыруға 2015 жылы 6982 млн.теңге қарастырылып отыр, соның ішінде:

  • республикалық бюджеттен – 1522 млн. теңге;
  • облыстық бюджеттен – 5460 млн. теңге.

Жыл басынан 750 млн. теңге игерілді.

Бағдарламаны іске асыру, биылғы жылы мына шараларды орындауға мүмкіндік береді:

өсімдік шаруашылығында

  • жоғары репродукциялы тұқыммен себілген егістер алқабын 90%-ға дейін көбейтуге;
  • басым дақылдар алаңдарының 885 мың гектарына шығындарды арзандатуға;
  • 37,2 мың га алаңда минералды тыңайтқыштар қолдануға;
  • 290 мың га алаңда гербицидтермен өңдеу жүргізуге;
  • 25,7 млн. м3 суару суының құнын арзандатуға;

мал шаруашылығында 

  • асыл тұқымды ірі қара мал басын 9,2%-ға дейін көбейтуге, с.і. шетел селекциясының 1200 ІҚМ әкелу есебінен;
  • аналық мал басының 25%-ын тұқымдық түрлендіруге тарту есебінен ІҚМ тұқымдық-өнімділік сапасын жақсартуға жағдай жасайды;

ауылшаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша

  • тереңдете қайта өңдеу өндірісі көлемін 7%-ға дейін ұлғайту;

инвестсубсидиялау бойынша

  • ауыл шаруашылығына салынған инвестицияларды 2,5 млрд. теңгеге дейін көбейту, кемінде 50 субъектінің шығындарын өтеу мүмкін болады.

«Агробизнес – 2020» бағдарламасының іс-шараларын орындау нәтижесінде, биылғы жылы жалпы өнімнің 3,5% өсіміне қол жеткізу жоспарланды.

Өзгертілді: 04.06.2015 16:15
Орналастырылды: 05.06.2016 09:41

Павлодар облысы АӨК дамыту тұжырымдамасы

Павлодар облысын азық-түлікпен қамтамасыз ету, облыстың бірыңғай қазақстандық агроазықтық нарықты құруға қатысуы, ауылдық жерде тұратын халықтың әл-ауқаты деңгейін арттыру, аграрлық өндіріс үшін табиғи ресурстарды сақтау АӨК дамытудың ұзақ мерзімді келешектегі стратегиялық мақсаттары болып табылады.

Павлодар облысының табиғи-климаттық ерекшеліктерін есепке алсақ, көрсетілген мақсаттарға жету облыс АӨК дамуының басымдықтарын айқындаумен тығыз байланысты.

 

  1. Өсімдік шаруашылығы

1.1. Өсімдік шаруашылығы саласын дамытуға арналған алғышарттар

Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемі облыс халқының қажеттілігін толық қамтамасыз етеді. Негізгі ауылшаруашылық дақылдары егістік алқаптары бойынша кеңейту жағына тұрақты үрдіс байқалады. Облыс ауылшаруашылық тауар өндірушілері жыл сайын заманауи техника мен құрал-жабдықтарды сатып алады. Тұқым шаруашылықтары желісі дамып келеді. Сонымен бірге, оң серпінге қарамастан, аграрлық саланың, атап айтқанда, өсімдік шаруашылығының әлеуеті жеткіліксіз қолданылады.

Ауыл шаруашылығы жерлері құрамында егістік жерлердің үлес салмағы артуымен және өнім өндіру көлемінің өсуімен жыртуға жарамды тың жерлер үлесі жоғары болып қалуда. Ауыспалы егістің сақталмауы, дақылдарды өңдеудің дара дақыл бағыттылығы, ауылшаруашылығы құрылымдарының тым ұсақ тауарлы болуы шаруашылық жүргізудің агротехникалық нормаларын сақтауға мүмкіндік бермейді.

 

1.2. Өсімдік шаруашылығын дамытудың тұжырымдамалық бағыттары

1.2.1. Павлодар облысының өңірлік ерекшеліктерін ескеріп, ауыл шаруашылығы жерлерін пайдалануды реттеу

Ауыл шаруашылығы жерлерін ұтымды және қарқынды пайдаланудың негізгі бағыттары:

  • жерлердің егжей-тегжейлі агроэкологиялық бағалауы негізінде әрбір нақты шаруашылық үшін экономикалық және экологиялық негіздемелер жүйесін әзірлеу;
  • пайдаланылмайтын құнарлы жерлерді жыл сайын айналымға қосуға мүмкіндік беретін жағдайлар қалыптастыру;
  • жерлердің топырақ құнарлылығын ұдайы арттыруды және ауыл шаруашылығы дақылдары өнімділігінің жүйелі өсімін қамтамасыз ететін және дара дақыл егісі бағытынан арылуға мүмкіндік беретін сүрі жерлер үлес салмағының 15-20% шамасымен ғылыми негізделген ауыспалы егісті қолдану;
  • қолайлырақ ауа райлық-климаттық жағдайлары бар солтүстік астық егуші аудандарда, сабақты дәнді дақылдардың үлес салмағы егістердің 65-70% артық болмауы керек, облыстың оңтүстігінде, топырақ құнарлығының төмендеуіне және жауын-шашынның (ылғалдың) жылдық орташа сомасының азаюына қарай, жарма дақылдары үлесін біртіндеп 50-55% дейін көбейту мақсатқа сай болады.

 

1.2.2. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіруді көбейту

Облыс тұрғындарының өсімдік майына, жарма өнімдеріне, көкөніс пен картопқа қажеттілігін қамтамасыз ету үшін, шетелден әкелінетін тауарларды ауыстыру саясатын жүргізуге, аймақта өндірілетін азық-түлік өнімдерімен толық өзін-өзі қамтамасыз етуге көшуге мүмкіндік беретін бірқатар іс-шаралар жүргізу қажет:

Майлы дақылдар бойынша – облыстың өсімдік майына қажеттілігі 6,6 мың тонна; күнбағыстың майлы тұқымы жеткілікті өндірілсе де, қайта өңдеу кәсіпорындары аймақтың қажеттілігін 10-15% ғана қамтамасыз етуде. Өндірілетін майлы тұқымның негізгі бөлігі шикізат түрінде облыстан сырт өңірлерге шығарылады және аймаққа дайын өнім (өсімдік майы) түрінде қайта әкелінеді. Жағдайды түзету үшін жаңа технология бойынша тазартылған өсімдік майын шығарумен майлы тұқымды қайта өңдейтін заманауи нысандарды салуға инвестициялар тарту керек. Одан әрі аймақ осы өнімді экспорттауға көшуі мүмкін;

Жарма дақылдары бойынша – облыстың топырақ-климаттық жағдайлары облыстың жалпы жобалық қуаты жылына 125,7 мың тонналық қайта өңдеу кәсіпорындарының қажеттілігін қамтамасыз ететін көлемде жарма дақылдарын өндіруге мүмкіндік береді. Қазіргі уақытта қайта өңдеу кәсіпорындарының қуаты шикізаттың жетіспеушілігінен (себебі АШТӨ жарма дақылдарын өсіру алқаптарын көбейтуге ынталы емес) 25-30% ғана пайдаланылады. Мемлекеттік қолдау шараларымен өндірісті ынталандыру және ауыл шаруашылығы құрылымдары мен қайта өңдеу кәсіпорындарының бірігуі үшін жағдайлар жасау, сервистік-дайындау орталықтарын құру жарма дақылдары өндірісі мен қайта өңдеу көлемдерін арттыруға, сондай-ақ кейін экспортқа бағытталған өнімдер өндіруге мүмкіндік береді;

картоп және көкөніс-бақша дақылдары бойынша – осы дақылдардың 70% жуығы үй шаруашылықтарында және тек қана 30% – мамандандырылған картоп және көкөніс-бақша шаруашылықтарында өндіріледі. Өнімдерді көбейту қоры жеткілікті: суармалы жерлердің 24% ғана пайдаланылады. Облыстың суармалы егіншілігін дамыту жөніндегі шаралар осы Тұжырымдаманың 2.2-бөлімінде көрсетілген.

жеміс-жидек дақылдары бойынша – Павлодар қаласының ауылдық аймағында жеміс-жидек көшеттігін салуды, сондай-ақ жеміс-жидек дақылдарын, соның ішінде саяжай және үй шаруашылықтары өндіретін өнімдерді қайта өңдеуді ұйымдастыруды қарастыратын әзірленген бағдарламаны іске асыру.

 

1.2.3. Ауыл шаруашылығын ғылыми қамтамасыз ету

АӨК тиімді дамыту үшін ғылыми-инновациялық жетістіктерді пайдаланудың өзектілігін ескеріп, келесі шараларды атқару керек:

  • Павлодар АШҒЗИ негізінде агроөнеркәсіп өндірісі саласында жаңалықтарды (енгізілімдерді) құру және игеру бойынша АӨК және инновациялық құрылымдарды ғылыми қамтамасыз ету орталығын құру;
  • нарықта сұранысқа ие жаңа сұрыптар мен дақылдар (мысалы, рапс, қытай бұршағы және т.б.) әзірлеу, оларды жергілікті жағдайларға бейімдеу;
  • ауылшаруашылығы өндірісінде жобаларды және инновациялық бағдарламалар мен технологияларды іске асыру үшін, шарттық нарықтық қатынастар, сондай-ақ сәйкес бюджеттік бағдарламалар шеңберінде бюджеттік қаражатты пайдалану негізінде облыстың әрбір ауылшаруашылығы құрылымымен жұмыс істеу мүмкіндігін іздестіру.

 

1.2.4. Ресурс сақтау технологияларын енгізу

Павлодар Ертіс өңірінің тәуекелді егіншілік аймағында өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіру, материалдық-техникалық ресурстардың шектеулі болуы, топырақ ресурстарының нашарлауы ресурс сақтау технологияларын белсенді қолдануды талап етеді. Осыған байланысты мыналарды көбейту қажет:

  • ресурс сақтау технологияларын қолдану алқаптарын жыл сайын 50-100 мың гектарға;
  • қауіпті аурулар, арамшөптер, зиянкестердің таралуына жер-жерде мониторинг жүргізу негізінде өсімдіктерді қорғаудың тиімді құралдарын қолдану;
  • заманауи топырақ өңдеу құралдары мен ауылшаруашылығы машиналарын сатып алу.

 

1.2.5. Тұқым шаруашылығын дамыту

Облыс тұқым шаруашылықтарының қолда бар әлеуеті аймақта өндірілетін барлық дақылдардың тұқымымен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, майлы дақылдар, көп жылдық шөптер және көкөністер бойынша тұқым шаруашылығы жоқ.

Аудандастырылған және жергілікті жағдайларға бейімделген сұрыптар өндірісін дамыту және өсімдік шаруашылығы өнімдерін өндіруді көбейту үшін мыналар қажет:

жарма дақылдары мен көп жылдық шөптер тұқым шаруашылығы бойынша

  • өндірісті республикалық бюджеттен субсидиялау арқылы асыл тұқымы өндірісін ұлғайтуды ынталандыру;
  • әр ауданда асыл тұқым шаруашылықтарын құру;
  • картоп пен көкөніс-бақша дақылдары тұқым шаруашылығы бойынша
  • заманауи биотехнологиялық әдістерді қолданып, картоптың зиянкестер мен ауруларға төзімді жаңа аудандастырылған сұрыптарының тұқымдарын көбейтуді жалғастыру;
  • картоп бойынша тұқым шаруашылығын ұйымдастыру, бұл жұмыс істейтін асыл тұқым шаруашылығы – «Биосем» агрофирмасы ӨК қатар бәсекелік ортаны қалыптастырады және аймақ үшін аудандастырылған сұрыптардың кең түрі мен өндірісін кеңейтуге мүмкіндік береді;
  • тиісті материалдық-техникалық базасы бар облыстың мамандандырылған көкөніс-бақша шаруашылықтары негізінде көкөніс-бақша дақылдары тұқымы өндірісін ұйымдастыруға жәрдемдесу.

 

1.2.6. Жемшөп өндірісін дамыту

Асыл тұқымды малдың гендік әлеуетін ашу арқылы мал шаруашылығын дамыту үшін оларды теңдестірілген азықпен қамтамасыз ету міндетті шарт болып табылады. Жемшөп өндірісін дамыту мақсатында келесі міндеттерді шешу қажет:

  • көп жылдық шөптер егістеріндегі бұршақ тұқымдастардың алқабын 50% дейін, бұршақ-астық тұқымдастар қоспалары алқабын 30% дейін жеткізу;
  • көп жылдық шөптер алқабын жыл сайын кем дегенде 10,0 мың гектарға кеңейту;
  • жасыл конвейер құрумен суармалы жерлердегі жемшөп дақылдары алқабын көбейту;
  • мәдени көп жылдық жайылымдар мен шабындықтар құру, соның ішінде тауарлы шаруашылықтарда дақылдың алқабын кеңейтуге, соңғы нәтижесінде жемшөптің өнімділігі мен азықтық құндылығын жақсартуға мүмкіндік беретін келешекті шалғындық жемшөп өндірісінің бағыты – айыр лотус тұқым шаруашылығын дамытуды пайдалану арқылы;
  • ауылшаруашылық жануарларды қоректендіруді құрама жеммен молықтыру үшін ауыспалы егістегі жемшөп дақылдары (жоңышқа, түйежоңышқа, арпа, сұлы және т.б.) үлесін көбейту;
  • жоғары энергетикалық және нәрлі құндылыққа ие пішенді, сүрлемді және пішендемені дайындау және сақтаудың келешекті технологиялары мен құрал-жабдықтарын кең қолдану есебінен жемшөп сапасын жақсарту;
  • құрамажем және ақуыз-дәруменді қоспалар өндіретін мамандандырылған цехтар мен кәсіпорындар салу;
  • құрамажем өнеркәсібін одан әрі дамыту (облыста 5 құрамажем зауыты бар).

 

1.2.7. АӨК техникалық инфрақұрылымын дамыту (машина-трактор паркін, құрал-жабдықтарды жаңарту, ауылшаруашылығы өнімдері қоймаларын салу және қайта жаңарту)

Облыс ауылшаруашылығының машина-трактор паркі 80%-ға дейін тозған, бұл агротехникалық іс-шараларды оңтайлы мерзімдерде жүргізуге мүмкіндік бермеуде, топырақтың нашарлауына және өнімді жеткіліксіз, аз алуға әкеледі. Қолда бар картоп және көкөніс қоймаларының нашар жарақталуы өнімді сақтау кезінде елеулі шығындарға әкеліп соғуда.

Ауылшаруашылығы саласының машина-трактор паркімен, ауылшаруашылық құрал-жабдықтармен және ауылшаруашылығы өнімдер үшін заманауи қоймалармен жарақталуын жақсарту үшін мыналар қажет:

  • өнімділігі жоғары техниканы сатып алу үшін лизинг несиелерін пайдаланумен қатар, негізгі құралдарды жаңарту және толықтыру үшін басқа да қаржылық қаражаттарды белсенді тарту;
  • облыстың әр ауданында қолда бар техниканы тиімді және ұтымды пайдалануға және қызмет көрсетуге мүмкіндік беретін сервистік орталықтар құру;
  • қолда бар көкөніс қоймаларын, ұзақ мерзім сақтау кезінде өнімдердің тұтыну сапасын сақтауды қамтамасыз ететін заманауи желдеткіш және салқындатқыш құралдарымен жабдықтап, қайта жаңарту.

 

2. Суармалы егіншілік

2.1. Суармалы егіншілікті дамытуға арналған алғышарттар

Павлодар облысы тәуекелді егіншілік өңірінде орналасқан, мұнда ылғалмен қамтамасыз етілу дефициті ауылшаруашылығы өндірісін дамыту үшін негізгі шектеуші шарт болып табылады. Қолдан суарылмайтын жерде өсірілетін дақылдар ылғал жетіспеушілігінен зардап шегеді, картоп өндіру қиын, ал көкөністерді өсіру іс жүзінде мүмкін емес.

Экономикалық реформалар кезеңінде мелиоративтік құрылыстардың, құрал-жабдықтардың және суару техникасының көбі бөлшектелді, қызмет көрсетуші кәсіпорындар таратылды (“Павлодармелиорация” АҚ және “Павлодарводхоз” АҚ). Кейінгі жылдары қалпына келтіру және іске қосу есебінен жүйелі суарылатын 59,5 мың га жерлердің 14,3 мың га пайдаланылады немесе 24%.

Суармалы жерлерді одан әрі қайта жаңарту және қалпына келтіру үшін қомақты қаржылық салымдар қажет. Қаржылық қаражат шектеулі болғандықтан шаруа қожалықтарына бекітілген кішкентай учаскелердегі суармалы жерлерде жөндеу жұмыстарын жүргізу, сапалы тұқым, тыңайтқыштар, жаңа техника сатып алу мүмкін емес.

 

2.2. Суармалы егіншілікті дамытудың тұжырымдамалық бағыттары

  • мелиоративтік іс-шараларды дамыту, оның ішінде суару жүйелерін қайта жаңарту және жөндеу жұмыстары көлемін кеңейту, суару техникасы паркін жаңарту;
  • Елбасының Павлодар облысына жұмыс сапары барысында 2008 жылғы 30 қыркүйекте берген тапсырмасына сәйкес, Қашыр, Лебяжі, Май аудандарында суармалы жүйелер қайта жаңартылды (ТЭН әзірленді, мемлекеттік сараптама жүргізілді, ҚР Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы істері жөніндегі агенттігіне жіберілді);
  • жеткілікті материалдық-техникалық базасымен орталықтандырылған өндірістік ұйым құру, ол суару жүйесін жөндеуді және пайдалануды, жобалық тәртіпте су беруді қамтамасыз етеді (облыста суармалы учаскелерді жөндеу және пайдалану бойынша құрылымдық бөлімшелер жоқ).

 

3. Мал шаруашылығы

3.1. Мал шаруашылығы саласын дамытуға арналған алғышарттар

Облыс мал шаруашылығын мемлекеттік қолдау асыл тұқымды материал мен мал шаруашылығы өнімдерін өткізуді демеуқаржыландыру түрінде жүзеге асырылады. Алайда қаржылық қолдау шаралары күтулі нәтиже бермеуде: ауылшаруашылық мал басының өсімі жеткілікті жоғары емес, өнім өндіру көлемі экстенсивті даму есебінен артуда. Облыста ұсақ тауарлы өндіріс басым: мал басының 70% үй шаруашылықтарында ұсталады.

33 асыл тұқымды шаруашылық бар, облыс бойынша асыл тұқымды мал басының саны мал шаруашылығы саласын нәтижелі жүргізуге мүмкіндік бермейді: ірі қара мал шаруашылығында – 6,3%, қой шаруашылығында – 3,5%, шошқа шаруашылығында – 9%, жылқы шаруашылығында – 5,8%.

Облыс бойынша қолдан ұрықтандырумен қамту да төмен болып қалуда – 16,6%, соның ішінде үй шаруашылықтарында – 5,5%, себебі – тұрғындар арасында ұйымдастыру және түсіндіру жұмыстарының жеткіліксіздігі. 2009 жылғы 26 ақпандағы хаттамалық шешім негізінде облыс әкімі аудандар мен қалалар әкімдеріне ІҚМ аналық басын қолдан ұрықтандыру тиімділігі мониторингін жүргізу туралы тапсырмалар берді, бірақ осы жұмыс үй шаруашылықтары санаты бойынша жүргізілген жоқ.

 

3.2. Мал шаруашылығын дамытудың тұжырымдамалық бағыттары

Саланы дамытудың “өсім нүктелерін” таңдау кезінде келесі негізгі факторлар ескеріледі:

  • өңірлік-географиялық ерекшеліктері;
  • жемшөп базасының жағдайы;
  • ауылшаруашылығы малының тұқымдық-өнімділік сапасы;
  • жаңа технологиялар енгізу;
  • өткізу нарығының бар болуы.

Осылайша, облыс аумағында арзан жемшөппен қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін бірегей жайылмасы (200 мың га) бар ұзындығы 700 км Ертіс өзені ағып өтеді. Облыс кең жайылым (1974,9 мың га) және шабындық (112,7 мың га) жерлерге ие, олар малды жыл бойы жайылымда ұстауға ыңғайлы.

Суармалы егіншілікте жемдік азық өндірісін дамытуға әлеуетті мүмкіншілік бар: 73,3 мың га көлтабан және 59530 га жүйелі суарылатын жерлер есепке алынған, бүгінгі күні олардың тиісінше 12,3 және 14,3 мың га ғана пайдаланылады.

Ірі қалалардың жақындығы (Астана, Қарағанды және облыстың 3 қаласы) өнімдерді өткізудің тұрақты нарығын қамтамасыз етеді.

Павлодар облысының табиғи-климаттық және географиялық ерекшеліктерін есепке алып, сондай-ақ жануарлардың генетикасы мен селекциясы бойынша инновациялық-ғылыми жетістіктерін пайдаланып, аудандардың дәстүрлі қалыптасқан мамандануын қарқынды дамыту керек:

  • сүтті ірі қара мал шаруашылығы – ірі қайта өңдеу кәсіпорындары шоғырланған облыстың 3 қаласы төңірегінде 80-100 км радиусында орналасқан аймақтар (қалалардың а.а., Павлодар, Қашыр, Шарбақты, Успен аудандары), қалған Ақтоғай, Железин және Ертіс аудандарында – өзінің қайта өңдеу өндірісі болған жағдайда.

Елді мекендерден алшақтығына қарай саралап жіктеумен ынталандыру үшін сүт тасымалдауды субсидиялау талап етіледі (АШМ ұсыныс жасалды), қалған аудандарда (Лебяжі, Май және Баянауыл) сүтті ірі қара мал шаруашылығы өзін қамтамасыз ету үшін қажетті шамада дамитын болады, басымдық – сүтті өнімділікті арттыру үшін импорт тұқымдар қанын құюмен симментал, қызыл-дала және қара-ала тұқымдары;

  • етті ірі қара мал шаруашылығы – іс жүзінде әр ауданда жемдеу алаңшалардың саны біреуден кем болмауы керек, ол үшін төлді сатып алуды субсидиялау түрінде малды жемдеуді ынталандыру талап етіледі (АШМ ұсыныс жасалады), малдың рентабелді, тез өтелетін түрлері есебінен ет өндірісінің өсімі жүзеге асырылады, басымдық – қазақтың ақ бас тұқымды ІҚМ, әулиекөл тұқымы;
  • қой шаруашылығы және табынды жылқы шаруашылығы – жыл бойы жайылымда бағып-күту мүмкіндіктері бар кең жайылым жерлерге бай аймақтарда одан әрі дамиды (Май, Баянауыл, Лебяжі, Екібастұз қаласының ауылдық аймағы), сондай-ақ негізгі емес салалар – басқа аудандарда. Аз шығындылығын ескерсек, өтім нарығы мен өнеркәсіптік сою болған жағдайда барлық аудандарда дамуы керек. Жергілікті жағдайларға бейімделген басымдықтар: қой бойынша – етті-майлы бағытты еділбай тұқымы және қазақтың құйрықты тұрпатты қойы және қылшық жүнді бағытты тұқымды қой, жылқы бойынша – қазақтың Жабы тұрпатты жылқысы тұқымы;
  • шошқа шаруашылығы негізінен астық егетін аудандарда шоғырланады, сондай-ақ өзіндік жемшөп базасы болса және өтім нарықтарына жақын болған жағдайда, басқа аудандарда, басымдық – орыстың ақ бас тұқымы;
  • құс шаруашылығы – Ақсу қаласының ауылдық аймағы мен Шарбақты ауданында жұмыртқа бағытты өнеркәсіптік құс шаруашылығы және астық өсіретін аудандарда негізінен құсханалар. Облыс халқының өзіндік өндірістің құс етіне қажеттілігін қамтамасыз ету үшін облыста, инвестициялар тарту есебінен, бройлер бағытты құсханасын салу керек.

Мал шаруашылығын дамыту үшін қажетті шарттар:

экономикалық ынталандыру шараларын қолдану

  • аналық мал басын сатып алу және бағып-күту үшін субсидияларды пайдалану;
  • мал шаруашылығы өнімдерін жеткізу бойынша көлік шығындарын қашықтығына қарай субсидиялау және мал шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша субсидиялауды енгізу жөнінде ҚР АШМ-ге ұсыныстар жасау.

Жайлы эпизоотиялық жағдайды қамтамасыз ету

  • аймақтың ветеринарлық жайлылығын қамтамасыз ету (алдын алу іс-шараларын уақытында және сапалы жүргізу);
  • типтік мал қорымдарын салу;
  • облыс аудандарында ауылшаруашылығы малын сою, мал шаруашылығы шикізатын сақтау, бастапқы қайта өңдеу және сату бойынша заманауи инфрақұрылым құру;

селекциялық-асыл тұқымдық жұмысты дамыту

  • ауылшаруашылығы жануарларын қолдан ұрықтандырумен қамтуды кеңейту;
  • жергілікті малдың тұқымдық және өнімділік сапасын жақсарту үшін шетел гендік қорды пайдалану;
  • аудандар бойынша ІҚМ аналық мал басын қолдан ұрықтандыру тиімділігін анықтау мониторингін жүргізу;
  • мал шаруашылығы үшін лизинг арқылы технологиялық құрал-жабдықтарды сатып алуға және ғылыми инновациялық жетістіктерді енгізуге жәрдемдесу;
  • келешекте асыл тұқымды мал басы үлесін 35-40% дейін көбейтуге мүмкіндік беретін ІҚМ кең ауқымды селекциясын енгізу;
  • өнімдерді дайындау және қайта өңдеудің оңтайлы жүйесін ұйымдастыру
  • салқындату құралдарымен және арнайы автокөлікпен жарақталған АТК мен дайындау пункттері желісін кеңейту, сондай-ақ технологиялық желілер мен қайта өңдеу нысандарын жетілдіру және іске қосу;
  • қалалар төңірегінде азық-түлік белдеулерін құру үшін қайта өңдеу нысандарын ұтымды шоғырландыру және сүт пен етті қайта өңдеу кәсіпорындары қуатының барынша жүктелімін қамтамасыз ету.

жемшөп базасын жақсарту – “Жемшөп өндірісі саласын дамыту” 1.2.6-бөлімде келтірілген

 

4. Балық шаруашылығы

4.1. Өңдеу саласын дамытуға арналған алғышарттар

Облыста балық шаруашылығы су қоры және балық өсіру мен балық аулауды қарқынды дамыту үшін қолайлы жағдай бар. Су тоғандарында жыл сайын 120 тонна балық ауланады, Қ. Сәтбаев атындағы арнаның су қоймаларында – 90 тонна балық ауланады.

Жергілікті маңызы бар 268 су айдыны бар, соның ішінде 178-і табиғат пайдаланушыларға бекітілген, 90- резервтік қор.

Қ. Сәтбаев атындағы арнаның республикалық маңызы бар 9 су қоймасының өнімділігі өте төмен – 5-6 кг/га құрайды. Биологиялық мелиораторларды (ақ амур, жуан маңдай басқын) бақылаусыз аулау нәтижесінде, су қоймаларында су өсімдіктерінің шектен тыс өсіп кеткені байқалады. Уылдырық шашу кезінде су деңгейінің төмендігі табиғи көбеюдің тиімсіздігіне әкеліп соғуда.

“Қашыр балық қорығы” ЖШС кәсіпорны жыл сайын су қоймаларын тұқы балығының балаңқұрттарымен балықтандырады, бірақ күтілген нәтиже болмай тұр, сонымен қатар сапалы және жеткілікті балықтандырылған жағдайда, 200 тоннадан аса балық аулауға болады.

Екібастұз СЭС қолдан жасалған екі су қоймасында аулау көлемі едәуір азайған.

“Қашыр балық қорығы” ЖШС өткізу құбырының тозғанына байланысты, барлық тоғандар пайдалануға жарамсыз. Балық қорығының инкубациялық цехында тұқы балығының 20 млн. балаңқұрттарын алуға мүмкіндік бар, бекітілген жергілікті су тоғандарын балықтандыруда және қайта құрылып жатқан көл-тауарлық шаруашылықтарда тауарлық балық өсіру үшін сол балаңқұрттарды пайдалануға болады.

Шідерті уылдырық өсіру шаруашылығы, кәсіпорынның тұрақсыз қаржылық жағдайына байланысты, толыққанды пайдаланылмайды (560,0 мың тұқы балаңқұрты).

“Дубовой” ЖК-ның 2008 жылы құрылған бекіре зауытының қуаты, бірінші кезеңде жылына 500 мың дана өскін және 10 тонна тауарлы балықты құрады. 2009 жылы 7,0 тоннадан аса бекіре балығы сатылды. Екінші инкубацияны жүргізген жағдайда, зауыт өнімділігн арттырып, жылына 20 тоннаға дейін балық өндіруге болады.

Облыста екі көл-тауарлық шаруашылық ұйымдастырылды – тұқы балығы түрлерін өсіру үшін Ақсу қаласының ауылдық аймағындағы “Колос” ШҚ (Ребров тоған шаруашылығы) және Баянауыл ауданындағы “Болашақ” ШҚ. Сонымен бірге, тендерлік келісімдермен белгіленген міндеттемелерге табиғат пайдаланушылардың көбі немқұрайды орындайды. Мемлекеттік қолдаудың болмауы жылы суларда тауарлық балық өсіруді дамытуға және көл-тауарлы шаруашылықтар құруға себептеспейді.

 

4.2. Балық шаруашылығын дамытудың тұжырымдамалық бағыттары

  • ауыз су үшін маңызы бар 8 су қоймасын биологиялық тазарту үшін, өсімдік қоректі балықтардың жерсінуін жаңғырту керек. Балықтың құнсыз түрлерін шоғырланған жерлерінде мелиоративтік аулау балықтың құнды түрлерімен азықтық бәсекені төмендетеді;
  • «Қашыр тоған шаруашылығы» ЖШС 100% көлеміндегі мемлекеттік қатысу үлесі «Ертіс» АТК АҚ басқаруына тапсырылғанын ескеріп, кәсіпорынды одан әрі дамытуға, соның ішінде Қазақстан үшін балықтың жаңа түрі сарбоян тұқы балығын өсіруге мүмкіндік беретін инвестициялық жобаны іске асыруды қамтамасыз ету керек;
  • Шідерті уылдырық өсіру шаруашылығы қуатын толыққанды пайдалануды қамтамсыз ету – инкубациялық цехты толық жүктелген жағдайда, көктемде тұқы балығының 10 млн. балаңқұрттарын алуға, сиг балығының 50 млн. уылдырығын қысқы инкубацияға сақтауға салуға және, кәсіптік табын қалыптастыру және тұқымдық құрамын жақсарту үшін, олармен арнаның су тоғандарын балықтандыру;
  • “Дубовой” ЖК бекіре зауытының келешекті жоспарымен бекіре тұқымдас балықтарды тауарлы өнімге дейін өсіруден басқа аналық үйір құру, Екібастұз СЭС су тоғандары үшін жіберу материалдарын алу қарастырылды;
  • балықтың басқа түрлерін өсіру мақсатында бекіре зауыты жұмысының тәжірибесін тарату;
  • жергілікті биоресурстарды пайдалану – құрамында 50% дейін белок және 10-15% дейін май болатын артемия салина су шаянын азық дайындаудың ең ұтымды жолы ретінде пайдалану (есептеулер бойынша облыстың тұзды көлдерінде 1000 тоннаға дейін Артемия салинаның шикі сырт қабығын жинауға болады), сондай-ақ оларды дәрі-дәрмек препараттарын дайындау үшін пайдалануға болады;
  • Ребров тоған шаруашылығын қалпына келтіру жұмыстарының толық көлемін орындауды жалғастыру;
  • Екібастұз СЭС су тоғандары негізінде балық кластерін құру. Құрылатын кластердің әлеуетті қатысушылары бола алатындар: «Қашыр балық шаруашылығы» ЖШС, “Дубовой” ЖК және Шідерті УСШ. Бастапқы кезеңде кластердегі жетекші рөл Екібастұз СЭС беріледі, себебі оның тұрақты қаржылық-экономикалық жағдайы бар, ол өз өніміне жоғары талаптар қояды. Қолдан жасалған айдындардың айналымдық техникалық сумен жабдықтау үшін пайдаланылуы да СЭС-тың әлді жағы болып табылады, бұл тәлімбақ пен бекіре зауытының балық жіберу материалдарын пайдаланып, тауарлық балық өсіру үшін балық шаруашылығын ұйымдастыруға мүмкіндік бермек.

5. АӨК қайта өңдеу саласы

5.1. Қайта өңдеу саласын дамытуға арналған алғышарттар

Ресурстық қамтамасыз ету, капитал айналымының жоғары жылдамдығы, орнықты және тұрақты сұраныс, сондай-ақ нарықтың қолайлы конъюнктурасы – саланы облыс экономикасының жетекші саласына айналдыру үшін барлық алғышарттарды қалыптастырады. Сонымен бірге, тағам өндірісінің шикізат құрамы әлеуетін көтерудің қарқынды әдістерін жеткіліксіз қолдану сала дамуының жылдамдық пен деңгейі бойынша шетел және көрші аймақтардан артта қалуына әкеліп соғады, тағамдық кешеннің тиімділігін төмендетеді және оның дамуын тежейді.

Қазіргі уақытта бәсекелік күрес шарттары өзгерді. Өнімнің өзіндік құны мен бағасын мейлінше төмендетуге негізделген баға бәсекесі орнына, жоғары тұтынушылық қабілеті бар сапасы жағынан бірегей өнім құрумен байланысты бәсеке келді.

Қайта өңдеу саласы өнімдері күрделенуде, шығарылатын өнімдердің түр-түрі мен тұтыну қасиеттерінің әртүрлілігі кеңейтілді. Ескірген технологиялар нарықта сұранысқа ие өнім шығаруға қабілетсіз болып қалды. Қайта өңдеу саласында оңтайландыруды талап ететін негізгі факторлар:

  • терең қайта өңдеу үшін бастапқы өнім (шикізат);
  • соңғы өнім (тауарлық ассортименттің сапасы мен шығарылымы, сақтау мерзімінің, өнімдердің өмірлік кезеңінің ұзаруы, оларды өндірудің технологиялық кезеңінің қысқаруы);
  • өнімнің сырт пішіні (орауыштың дизайны мен сапасы);
  • өндіріс технологиясы мен ұйымдастыруына инновациялар, тауарды маркетингілік сүйемелдеу;
  • өндірістік кезеңді көлікпен қамтамасыз ету.

 

5.2. АӨК қайта өңдеу саласынын дамытудың тұжырымдамалық бағыттары

  • жоғары деңгейлі қайта өңделген, ішкі және сыртқы нарықта бәсекеге қабілетті өнімдерді өндірумен ауылшаруашылығы шикізатын қайта өңдеу тереңдігін ұлғайту;
  • аймақтық сауда маркаларын (брендтерін) құрумен және оларды белсенді алға жылжытумен өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға жәрдемдесу үшін кәсіпорындардың маркетингілік қызметін дамыту;
  • облыстың ауылшаруашылығы әлеуеті мен шикізат базасын пайдалану тиімділігін арттыру мақсатында, қайта өңдеу саласын ауыл шаруашылығымен ықпалдастыру;
  • “шикізат өндіру – қайта өңдеу – дайын өнім өндіру – сату” бірыңғай өндірістік циклін құру;
  • өнімді қайта өңдеу деңгейін тереңдетумен және жаңа тұтыну қасиеттерімен оны өндіру үрдісін ұдайы жетілдіру, облыс кәсіпорындарында сапа менеджменті жүйесін енгізу.

 

5.2.1. Ауылшаруашылығы шикізатын өндіру және дайындау

Облыста дән өндірісі үшін дара дақыл егісі тән. Дәннің жалпы алымының басым бөлігін (89 %) бидай құрайды. Астықтың 12 % жуығы арпа үлесіне келеді, 13% – сұлыға. Қарақұмық пен тары елеусіз үлеске ие –тиісінше шамамен 2,7 және 0,9%. Нәтижесінде, жергілікті қайта өңдеу кәсіпорындары шикізат тапшылығын сезінуде және оны облыстан тыс аймақтардан (ШҚО, Орал, Қостанай облыстары) сатып алуға мәжбүр, өйткені облыста өндірілетін жарма дақылдарының дәні негізінен сапаға және талап етілетін көлемге сай емес.

Картоптың жылдық орташа өндірісі – 200-240 мың тонна, бұл осы өнім түріне облыс қажеттілігін 4 есе қамтамасыз етеді, көкөніс – 85-90 мың тонна, бұл қажеттіліктің 120% құрайды (соның ішінде қырыққабат – 20 -21 мың тонна немесе 1,5 есе, сәбіз – 40-42 мың тонна немесе 3 есе, қызылша – 12 мың тонна немесе 7,5 есе). Сонымен бірге, аймақта осы өнімді қайта өңдеу ұйымдастырылмаған, қолда бар көкөніс қоймалары өнімдердің тұтыну сапасын ұзақ сақтауды қамтамасыз етпейді.

Мал шаруашылығы өнімдері бойынша өндіріс көлемінің жыл сайынғы өсімі және дайындау жүйесі қайта өңдеу саласы үшін шикізат базасын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Облыста ауылшаруашылық өнімдерін дайындауды 327 дайындау пункті жүзеге асырады, соның ішінде шикізатты сақтау бойынша (тұрақты) құрал-жабдықтармен жарақталғандарының саны – 108: сүт бойынша – 169 (тұрақты – 68), ет бойынша – 143 (тұрақты – 30), басқа өнімдер бойынша – 15 (тұрақты – 10). Облыстың әрбір аймағында сүтті және етті қайта өңдеу бойынша 16 ауылдық тұтынушылар кооперативі жұмыс істейді.

Қайта өңдеу кәсіпорындарын сапалы шикізатпен қамтамасыз ету мақсатында, мыналарды атқару қажет:

– әр ауданда ауыл шаруашылығы өнімдерін дайындау және қайта өңдеу бойынша СДО құру;

– жетілдіру, технолгиялық құрал-жабдықтар және арнайы көлікпен жабдықтау есебінен тұрақты дайындау пунктері, АТК және СДО желісін кеңейту;

– сыйымдылығы 10 тоннадан артық және замани талаптарға сай келетін салқындатқыш камераларын орнатып, сою цехтарын салуды қамтамасыз ету.

 

5.2.2. Ауылшаруашылық шикізатты қайта өңдеу

Облыста ауылшаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу бойынша Павлодар қаласы басымдықты орынға ие, оның аумағында келесі ірі қайта өңдеу кәсіпорындары орналасқан: “РубиКОМ ”, “Золотой теленок”, “ПНТК” ЖШС, “Сүт”, “Павлодармолоко” АҚ, “КЭММИ” ЖШС және басқалары. Өнімдерді өндірудің облыстық көлеміндегі Павлодар қаласының үлес салмағы келесіні құрайды: шұжық өнімдері – 88,6%, сүт – 84%, ұн – 95 %, макарон өнімдері – 96 %.

Ауылшаруашылығы шикізаты оны өндіру орнына жақын жерде қайта өңделуі керек екені ескеріліп, мыналар қарастырылды:

  • сүтті қайта өңдеу бойынша: ішкі нарықты молықтыру және сыртқы нарыққа шығару үшін барлық аудандарда терең қайта өңдеуді ұйымдастыру, облыс қалалары мен аудандарында жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды жетілдіру, облыста бұрын өндірілмеген (қойылтылған және құнарландырылған сүт және т.б.) сүт өнімдері түрлерін шығаруды ұйымдастыру;
  • ет пен балықты қайта өңдеу бойынша: Павлодар, Ақсу, Екібастұз қалаларында, Баянауыл, Ертіс, Лебяжі, Қашыр, Шарбақты ауандарында шұжық өнімдері түрлерінің, етті жеңсік тағамдар, ұлттық тағамдар, балық және ет консервілерінің экспортқа бағытталған түрлерін шығаратын кәсіпорындарды жетілдіру және жаңаларын ашу, Лебяжі, Шарбақты ауандарында Артемия салина шаянын қайта өңдеу кәсіпорнын жетілдіру және жаңаларын ашу.
  • дәнді қайта өңдеу бойынша: дәнді және жарма дақылдарын терең қайта өңдеу бойынша өндірілетін өнім түрлерін көбейту, жоғары сапалы ұн, экспортқа бағытталған орауыштағы жарма, макарон өнімдерін шығару, облыс қалалары мен аудандарында құрғақ балуыз, нан және нан-тоқаш өнімдерін өндіру;
  • күнбағыстың майлы тұқымын қайта өңдеу бойынша: Павлодар қаласында, Қашыр, Успен аудандарында ыдысқа құйылған тазартылған өсімдік майын өндіру зауытын салу;
  • жеміс-көкөніс өнімдерін қайта өңдеу бойынша: Павлодар, Ақсу қалалары ауылдық аймағы, Лебяжі, Павлодар аудандарында картопты қайта өңдеу (картоп крахмалын, картоп жеңсік тағамдарын өндіру), жеміс-көкөніс консервілері мен жартылай дайын тағамдар өндіру бойынша кәсіпорындар ашу.

 

5.2.3. Дайын өнімді орау

Жергілікті тауар өндірушілердің өнімдерін нарыққа жылжыту үшін кәсіпорындарға мыналар қажет:

  • өнімді орауышқа бөлшектеп орау бойынша заманауи технологияларды енгізу сауда маркаларын (брэндтер) құру. Бұл дайын өнімді сақтау мерзімін ұзартуға, тұтынушылар арасында өнімнің танымдылығы мен тартымдылығын күрт жоғарылатуға жол ашады;
  • барлық сатыларда – ауылшаруашылық шикізатты дайындаудан бастап дайын өнімді сатуға дейін өндірістік үрдісті үздіксіз және мақсатты жетілдіру үшін ғылыми әлеуетті пайдалану.

 

Қорытынды

Өңірдің ерекшеліктерін ескеріп, аймақтық немесе қазақстандық нарықта әлеуетті артықшылықтары бар өндірістерді қолдау жолымен экономиканың агроазықтық нарығында бар сәйкессіздікті үйлестіріп, осы Тұжырымдаманы іске асыру ауыл шаруашылығының басымдықты бағыттарының дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.